Georg Petel, Adam en Eva

Volgens de Bijbel gaf Eva de appel aan Adam. In dit ivoren beeldje draait de jonge Duitse beeldhouwer Georg Petel de rollen om. Het is een van de zeldzame keren dat de Duitser zich niet rechtstreeks liet inspireren door Rubens. Al bleef de link met Rubens er wel: Petel gaf het beeldje cadeau aan zijn mentor Rubens, die het maar al te graag aan zijn privécollectie toevoegde. 

In dit beeldje toont de kunstenaar het moment vlak na de zondeval van het eerste mensenpaar. Opvallend: hij wijst niet Eva, maar haar echtgenoot aan als schuldige. Adam heeft de appel nog in zijn hand. Plots bewust van haar naaktheid, bedekt Eva haar schaamstreek. Adam kijkt zijn vrouw indringend aan en houdt haar vast.   

Zowat alles wijkt af van het scheppingsverhaal en Rubens’ Bijbelse beeldtaal. Sprak het hem daarom zo aan? Rubens had nog twee andere beeldjes van Petel in bezit: een zoutvat en een kruisbeeld. Die waren wel gebaseerd op zijn ontwerpen.   

Hoe dan ook: Rubens moet onder de indruk geweest zijn van het talent van zijn vriend. Die was afkomstig uit Augsburg, maar verbleef vanaf 1624 een tijdje in Antwerpen. De twee werkten er intensief samen. Rubens maakte ontwerpen voor Petel en Petel werkte in Rubens’ stijl. De NV Rubens was dus méér dan enkel schilderkunst. Het ondernemende kantje in Rubens spotte opportuniteiten in de markt.  

Georg Petel was een meester in de bewerking van fragiel ivoor. In de havenstad Antwerpen kwam ivoor binnen via Portugese handelaars. Kanttekening: in Rubens' tijd was de olifant nog geen beschermde diersoort. Petel schikte zich naar de beperkte afmetingen en kromming van een olifantstand, in dit geval goed zichtbaar door de houding van Adam en de gebogen boom. De achterzijde bleef bewust open om het werk tegen een doek te plaatsen.    

Rubens had een boon voor het bijzondere materiaal. Hij had zelf een olifantstand in zijn collectie en na zijn dood werd er een partij ivoor uit zijn nalatenschap verkocht aan een Antwerpse beeldhouwer.  Naast zijn passie voor antieke beelden was Rubens dus ook fan van eigentijdse sculptuur. Petel was bovendien niet zijn enige favoriete beeldhouwer. Zijn verzameling bevatte ook beeldhouwwerk van onder meer Lucas Faydherbe en Artus Quellinus, eveneens vaak naar zijn ontwerpen.